7.3Strategische visie voor ruimtevaartonderzoek

Door Kristien Vercoutere (senior beleidsadviseur VARIO), en Danielle Raspoet (directeur VARIO).

 

De ruimtevaartsector is een bij uitstek hoogtechnologische sector die aan de basis ligt van baanbrekend onderzoek en dito ontwikkelingen, en die een zeer hoge multiplicatiefactor heeft. Waar het aanvankelijk een specifieke niche betrof, is de ruimtevaartsector geëvolueerd tot een hoogtechnologische ‘enabler’ in een breed gebied. Steeds meer vinden ruimte(vaart)technologieën1 toepassing in andere domeinen zoals telecommunicatie, meteorologie, multimedia en worden ook de mogelijkheden die deze technologieën bieden op het vlak van veiligheid, transport, landbouw … duidelijk. Kortom ruimte(vaart)(onderzoek) en zijn afgeleide markten (vnl. diensten) hebben een enorm potentieel voor de Vlaamse economie en samenleving.

De Europese Unie heeft dit alvast goed begrepen en focust vooral op de diensten gebaseerd op ruimte(vaart)technologieën. Daarom zal ze in haar nieuwe 9de EU-Kaderprogramma specifieke programma’s ontwikkelen voor ruimte(vaart)(onderzoek) en hiervoor meer middelen vrijmaken. Daarnaast zijn er mondiale ontwikkelingen, zoals de groeiende internationalisering van  wetenschap en de technologie en de paradigmaverschuiving, die zich ook in de ruimtevaartsector doorzetten. We moeten hier zo goed mogelijk op inspelen, willen we de Vlaamse ruimtevaartsector op de kaart zetten en houden.

België heeft in het verleden een strategische keuze gemaakt voor ruimte(vaart)(onderzoek) en heeft als klein land een voortrekkersrol gespeeld bij Europese initiatieven in de ruimtevaartsector. In verhouding tot zijn bbp is België ook een belangrijke investeerder in ruimte(vaart)(onderzoek). In tegenstelling tot veel buurlanden heeft België er echter voor gekozen geen eigen operationeel ruimtevaartagentschap met eigen prioriteiten uit te bouwen. Evenmin heeft België een eigen ruimtevaartprogramma ter ondersteuning van activiteiten in het domein van ruimte(vaart)(onderzoek) opgezet. De activiteiten in België/Vlaanderen zijn grotendeels afgestemd op de grote internationale onderzoeksprogramma’s die vnl. via overheidsparticipatie worden geregeld. De European Space Agency (ESA), de belangrijkste coördinerende en uitvoerende organisatie in het Europees ruimte(vaart)(onderzoek) is momenteel dan ook voor de Belgische/Vlaamse spelers de voornaamste instantie. Jaarlijks draagt België ongeveer 200 miljoen euro bij aan ESA.

Het is de federale overheid die bevoegd is voor “het ruimtevaartonderzoek in het raam van internationale en supranationale instellingen en overeenkomsten of akten”, en dus ook voor alle activiteiten met betrekking tot ESA. Momenteel is er weinig overleg met de gewesten en gemeenschappen ter zake. Dit heeft o.m. tot gevolg dat er te weinig rekening wordt gehouden met de Vlaamse expertise bij het intekenen op de optionele ESA-programma’s waardoor de financiële return naar Vlaanderen al decennia te laag is.

Met de oprichting van het Interfederale Ruimtevaartagentschap (ISAB) waartoe de Federale Regering op 25 november 2016 een principiële beslissing nam, zal daar verandering in komen. De gewesten krijgen hierin een formele stem. Voor Vlaanderen is dit een uitgelezen kans om eindelijk mee zijn stempel te drukken op het ruimtevaartbeleid en zo het potentieel in Vlaanderen maximale kansen te geven. Hiertoe is het aangewezen dat Vlaanderen zich goed voorbereidt om met kennis van zaken te kunnen deelnemen aan de verschillende geledingen binnen het ISAB.

Daarom heeft Vlaanderen er alle belang bij een strategische langetermijnvisie voor ruimte(vaart)(onderzoek) uit te tekenen, willen we de boot niet missen, ook in internationale context. Veel van de ons omringende landen hebben dit reeds gedaan - vaak met succes.

Ruimte(vaart)technologieën, ruimte(vaart)(onderzoek): de haakjes duiden erop dat het niet enkel gaat om ruimtevaart of ruimte-onderzoek bijv. maar breed moet worden bekeken

Lees verder