2.3.1O&O-uitgaven

Tabel 1a en Tabel 1b geven voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra een evolutie van de O&O-uitgaven tussen 2007 en 2017 (voltijdse eenheden) weer. De totale O&O-uitgaven van de non-profit (gewestbenadering) bedroegen 2,26 miljard euro in 2017, een stijging van ongeveer 23% ten opzichte van 2012. De O&O-uitgaven van het hoger onderwijs (HERD) kwamen op 1,31 miljard euro, en de O&O-uitgaven van de publieke onderzoekscentra (GOVERD) op 923 miljoen euro. Het aandeel van het hoger onderwijs in de totale non-profit sector bedraagt 58% en dat van de publieke onderzoekscentra ongeveer 41%. De O&O-uitgaven van de GOVERD zijn sterker gestegen dan die voor de HERD tussen 2012 en 2017.

Tabel 1a. Totale O&O-uitgaven in de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra (2007-2011)

20072008200920102011
HERD gewest€740.600.356€819.942.160€904.195.893€983.592.552€1.032.360.627
Universiteiten€668.210.899€738.946.800€809.025.382€873.359.614€915.775.183
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€29.374.811€29.746.705€30.544.994€34.848.296€36.173.470
Hogescholen€43.014.646€51.248.654€64.625.517€75.384.643€80.411.974
HERD gemeenschap€796.537.756€914.145.179€1.013.683.355€1.097.577.819€1.148.877.698
Universiteiten€712.870.375€824.734.405€907.979.759€975.945.333€1.018.925.708
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€29.374.811€29.746.705€30.544.994€34.848.296€36.173.470
Hogescholen€54.292.569€59.664.068€75.158.602€86.784.191€93.778.520
GOVERD€450.529.034€491.072.292€517.425.017€548.676.673€572.220.437
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€19.956.067€24.640.331€31.687.572€34.031.431€36.765.208
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€396.009.799€430.342.380€449.560.776€477.527.500€497.445.462
Lagere overheden€2.395.341€2.477.474€2.582.757€2.788.314€2.468.151
Buitenlandse overheden€32.167.827€33.612.107€33.593.911€34.329.429€35.541.616
PNP€7.870.056€8.174.414€9.234.402€9.284.314€9.655.445
Totaal nonBERD gewest€1.198.999.446€1.319.188.866€1.430.855.312€1.541.553.540€1.614.236.509
Totaal nonBERD gemeenschap€1.254.936.846€1.413.391.884€1.540.342.774€1.655.538.807€1.730.753.580
BERD collectieve onderzoekscentra€49.472.181€44.374.202€48.148.702€53.878.897€57.122.096
20072008200920102011
HERD gewest€740.600.356€819.942.160€904.195.893€983.592.552€1.032.360.627
Universiteiten€668.210.899€738.946.800€809.025.382€873.359.614€915.775.183
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€29.374.811€29.746.705€30.544.994€34.848.296€36.173.470
Hogescholen€43.014.646€51.248.654€64.625.517€75.384.643€80.411.974
HERD gemeenschap€796.537.756€914.145.179€1.013.683.355€1.097.577.819€1.148.877.698
Universiteiten€712.870.375€824.734.405€907.979.759€975.945.333€1.018.925.708
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€29.374.811€29.746.705€30.544.994€34.848.296€36.173.470
Hogescholen€54.292.569€59.664.068€75.158.602€86.784.191€93.778.520
GOVERD€450.529.034€491.072.292€517.425.017€548.676.673€572.220.437
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€19.956.067€24.640.331€31.687.572€34.031.431€36.765.208
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€396.009.799€430.342.380€449.560.776€477.527.500€497.445.462
Lagere overheden€2.395.341€2.477.474€2.582.757€2.788.314€2.468.151
Buitenlandse overheden€32.167.827€33.612.107€33.593.911€34.329.429€35.541.616
PNP€7.870.056€8.174.414€9.234.402€9.284.314€9.655.445
Totaal nonBERD gewest€1.198.999.446€1.319.188.866€1.430.855.312€1.541.553.540€1.614.236.509
Totaal nonBERD gemeenschap€1.254.936.846€1.413.391.884€1.540.342.774€1.655.538.807€1.730.753.580
BERD collectieve onderzoekscentra€49.472.181€44.374.202€48.148.702€53.878.897€57.122.096
20072008200920102011
HERD gewest€740.600.356€819.942.160€904.195.893€983.592.552€1.032.360.627
Universiteiten€668.210.899€738.946.800€809.025.382€873.359.614€915.775.183
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€29.374.811€29.746.705€30.544.994€34.848.296€36.173.470
Hogescholen€43.014.646€51.248.654€64.625.517€75.384.643€80.411.974
HERD gemeenschap€796.537.756€914.145.179€1.013.683.355€1.097.577.819€1.148.877.698
Universiteiten€712.870.375€824.734.405€907.979.759€975.945.333€1.018.925.708
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€29.374.811€29.746.705€30.544.994€34.848.296€36.173.470
Hogescholen€54.292.569€59.664.068€75.158.602€86.784.191€93.778.520
GOVERD€450.529.034€491.072.292€517.425.017€548.676.673€572.220.437
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€19.956.067€24.640.331€31.687.572€34.031.431€36.765.208
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€396.009.799€430.342.380€449.560.776€477.527.500€497.445.462
Lagere overheden€2.395.341€2.477.474€2.582.757€2.788.314€2.468.151
Buitenlandse overheden€32.167.827€33.612.107€33.593.911€34.329.429€35.541.616
PNP€7.870.056€8.174.414€9.234.402€9.284.314€9.655.445
Totaal nonBERD gewest€1.198.999.446€1.319.188.866€1.430.855.312€1.541.553.540€1.614.236.509
Totaal nonBERD gemeenschap€1.254.936.846€1.413.391.884€1.540.342.774€1.655.538.807€1.730.753.580
BERD collectieve onderzoekscentra€49.472.181€44.374.202€48.148.702€53.878.897€57.122.096

Bron: EWI, Belspo, en CFS-STAT.

Tabel 1b. Totale O&O-uitgaven in de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra (2012-2017)

201220132014201520162017% groei 2012-2017
HERD gewest€1.068.817.854€1.135.620.099€1.122.433.483€1.166.899.778€1.306.211.491€1.312.592.07422,81%
Universiteiten€962.017.359€1.029.389.962€1.039.474.242€1.084.500.871€1.217.154.237€1.215.367.624
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197€37.154.488€37.415.190
Hogescholen€71.396.678€70.660.668€47.290.042€47.399.710€51.902.766€59.809.259
HERD gemeenschap€1.190.722.666€1.261.404.654€1.244.195.205€1.291.145.640€1.525.507.426€1.538.877.62929,24%
Universiteiten€1.073.037.424€1.144.392.613€1.158.782.026€1.206.622.276€1.433.857.282€1.438.845.109
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197€37.154.488€37.415.190
Hogescholen€82.281.425€81.442.572€49.743.980€49.524.167€54.495.656€62.617.329
GOVERD€635.162.112€652.263.540€683.837.191€745.439.327€858.672.816€923.401.57445,38%
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€47.135.031€48.069.270€45.626.056€46.219.721€120.481.445€123.415.062
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€550.654.520€565.121.480€593.536.750€657.572.653€712.983.867€773.944.687
Lagere overheden€1.830.945€3.531.174€9.011.928€5.785.462€19.764.785€20.185.475
Buitenlandse overheden€35.541.616€35.541.616€35.662.457€35.861.491€5.442.719€5.856.349
PNP€15.560.405€15.462.322€21.992.540€21.966.102€27.068.501€27.159.38174,54%
Totaal nonBERD gewest€1.719.540.371€1.803.345.961€1.828.263.214€1.934.305.207€2.191.952.808€2.263.153.02922,81%
Totaal nonBERD gemeenschap€1.841.445.183€1.929.130.516€1.950.024.936€2.058.551.069€2.411.248.744€2.489.438.58435,19%
BERD collectieve onderzoekscentra€64.365.662€68.598.285€64.365.662€66.191.556€62.050.339€63.597.251-1.19%
201220132014201520162017% groei 2012-2017
HERD gewest€1.068.817.854€1.135.620.099€1.122.433.483€1.166.899.778€1.306.211.491€1.312.592.07422,81%
Universiteiten€962.017.359€1.029.389.962€1.039.474.242€1.084.500.871€1.217.154.237€1.215.367.624
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197€37.154.488€37.415.190
Hogescholen€71.396.678€70.660.668€47.290.042€47.399.710€51.902.766€59.809.259
HERD gemeenschap€1.190.722.666€1.261.404.654€1.244.195.205€1.291.145.640€1.525.507.426€1.538.877.62929,24%
Universiteiten€1.073.037.424€1.144.392.613€1.158.782.026€1.206.622.276€1.433.857.282€1.438.845.109
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197€37.154.488€37.415.190
Hogescholen€82.281.425€81.442.572€49.743.980€49.524.167€54.495.656€62.617.329
GOVERD€635.162.112€652.263.540€683.837.191€745.439.327€858.672.816€923.401.57445,38%
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€47.135.031€48.069.270€45.626.056€46.219.721€120.481.445€123.415.062
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€550.654.520€565.121.480€593.536.750€657.572.653€712.983.867€773.944.687
Lagere overheden€1.830.945€3.531.174€9.011.928€5.785.462€19.764.785€20.185.475
Buitenlandse overheden€35.541.616€35.541.616€35.662.457€35.861.491€5.442.719€5.856.349
PNP€15.560.405€15.462.322€21.992.540€21.966.102€27.068.501€27.159.38174,54%
Totaal nonBERD gewest€1.719.540.371€1.803.345.961€1.828.263.214€1.934.305.207€2.191.952.808€2.263.153.02922,81%
Totaal nonBERD gemeenschap€1.841.445.183€1.929.130.516€1.950.024.936€2.058.551.069€2.411.248.744€2.489.438.58435,19%
BERD collectieve onderzoekscentra€64.365.662€68.598.285€64.365.662€66.191.556€62.050.339€63.597.251-1.19%
201220132014201520162017% groei 2012-2017
HERD gewest€1.068.817.854€1.135.620.099€1.122.433.483€1.166.899.778€1.306.211.491€1.312.592.07422,81%
Universiteiten€962.017.359€1.029.389.962€1.039.474.242€1.084.500.871€1.217.154.237€1.215.367.624
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197€37.154.488€37.415.190
Hogescholen€71.396.678€70.660.668€47.290.042€47.399.710€51.902.766€59.809.259
HERD gemeenschap€1.190.722.666€1.261.404.654€1.244.195.205€1.291.145.640€1.525.507.426€1.538.877.62929,24%
Universiteiten€1.073.037.424€1.144.392.613€1.158.782.026€1.206.622.276€1.433.857.282€1.438.845.109
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197€37.154.488€37.415.190
Hogescholen€82.281.425€81.442.572€49.743.980€49.524.167€54.495.656€62.617.329
GOVERD€635.162.112€652.263.540€683.837.191€745.439.327€858.672.816€923.401.57445,38%
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€47.135.031€48.069.270€45.626.056€46.219.721€120.481.445€123.415.062
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€550.654.520€565.121.480€593.536.750€657.572.653€712.983.867€773.944.687
Lagere overheden€1.830.945€3.531.174€9.011.928€5.785.462€19.764.785€20.185.475
Buitenlandse overheden€35.541.616€35.541.616€35.662.457€35.861.491€5.442.719€5.856.349
PNP€15.560.405€15.462.322€21.992.540€21.966.102€27.068.501€27.159.38174,54%
Totaal nonBERD gewest€1.719.540.371€1.803.345.961€1.828.263.214€1.934.305.207€2.191.952.808€2.263.153.02922,81%
Totaal nonBERD gemeenschap€1.841.445.183€1.929.130.516€1.950.024.936€2.058.551.069€2.411.248.744€2.489.438.58435,19%
BERD collectieve onderzoekscentra€64.365.662€68.598.285€64.365.662€66.191.556€62.050.339€63.597.251-1.19%

Bron: EWI, Belspo, en CFS-STAT.

Tabel 2 geeft een opdeling van de O&O-uitgaven volgens kostensoort in 2017 voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra. 57% van de O&O-uitgaven in de non-profit sector zijn personeelskosten, ruim een derde zijn werkingskosten, en 9% zijn investeringen. De personeelskosten voor het hoger onderwijs (HERD) liggen hoger dan voor de publieke onderzoekscentra (GOVERD). De personeelskosten maken bij de GOVERD minder dan de helft uit van de O&O-uitgaven voor deze sector. De werkingskosten liggen voor deze sector ook duidelijk hoger dan bij de andere sectoren.

Tabel 2. O&O-uitgaven volgens kostensoort als % van het totaal van de uitvoeringssector in 2017

PersoneelWerkingInvesteringen
HERD gewest63,47%29,99%6,55%
Universiteiten62,57%30,46%6,96%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra57,44%41,43%1,13%
Hogescholen85,43%13,12%1,46%
GOVERD47,67%39,03%13,27%
PNP63,99%30,58%5.43%
Totaal nonBERD gewest57,09%33,59%10,93%
BERD collectieve onderzoekscentra58,95%30,12%10,93%
PersoneelWerkingInvesteringen
HERD gewest63,47%29,99%6,55%
Universiteiten62,57%30,46%6,96%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra57,44%41,43%1,13%
Hogescholen85,43%13,12%1,46%
GOVERD47,67%39,03%13,27%
PNP63,99%30,58%5.43%
Totaal nonBERD gewest57,09%33,59%10,93%
BERD collectieve onderzoekscentra58,95%30,12%10,93%
PersoneelWerkingInvesteringen
HERD gewest63,47%29,99%6,55%
Universiteiten62,57%30,46%6,96%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra57,44%41,43%1,13%
Hogescholen85,43%13,12%1,46%
GOVERD47,67%39,03%13,27%
PNP63,99%30,58%5.43%
Totaal nonBERD gewest57,09%33,59%10,93%
BERD collectieve onderzoekscentra58,95%30,12%10,93%

Tabel 3 geeft voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra een opdeling van de O&O-uitgaven volgens financieringsbron in 2017. De overheid financiert meer dan de helft (58%) van de O&O-uitgaven uit de non-profit sector, terwijl ongeveer een kwart van de financiële onderzoeksmiddelen een buitenlandse herkomst heeft. Ook de binnenlandse ondernemingen vormen een belangrijke financieringsbron. Binnenlandse ondernemingen en overheden zijn de belangrijkste financieringsbronnen voor het hoger onderwijs (HERD), terwijl voor de publieke onderzoekscentra (GOVERD) het buitenland (buitenlandse ondernemingen en overheden) de helft uitmaken van de middelen die voor O&O gebruikt worden in deze sector.

Tabel 3. O&O-uitgaven volgens financieringsbron als % van het totaal van de uitvoeringssector in 2017

Binnenlandse ondernemingenOverheden (BOF, IOF, Vlaamse, lokale, en federale overheidsmiddelen)PNP'sHoger onderwijs (Tetra, PWO, ...)Buitenland (ondernemingen, EU-middelen, en middelen van internationale organisaties)
HERD gewest14,96%69,21%1,01%7,02%7,80%
Universiteiten15,42%69,34%0,95%6,73%7,56%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra13,81%46,47%2,81%20,32%16,59%
Hogescholen6,38%80,79%1,06%4,58%7,19%
GOVERD7,35%43,61%0,34%0,57%48,12%
PNP4,37%26,29%11,54%0,00%57,80%
Totaal nonBERD gewest12,40%58,15%0,85%4,19%24,40%
BERD collectieve onderzoekscentra36,35%54,66%0,39%0,27%8,34%
Binnenlandse ondernemingenOverheden (BOF, IOF, Vlaamse, lokale, en federale overheidsmiddelen)PNP'sHoger onderwijs (Tetra, PWO, ...)Buitenland (ondernemingen, EU-middelen, en middelen van internationale organisaties)
HERD gewest14,96%69,21%1,01%7,02%7,80%
Universiteiten15,42%69,34%0,95%6,73%7,56%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra13,81%46,47%2,81%20,32%16,59%
Hogescholen6,38%80,79%1,06%4,58%7,19%
GOVERD7,35%43,61%0,34%0,57%48,12%
PNP4,37%26,29%11,54%0,00%57,80%
Totaal nonBERD gewest12,40%58,15%0,85%4,19%24,40%
BERD collectieve onderzoekscentra36,35%54,66%0,39%0,27%8,34%
Binnenlandse ondernemingenOverheden (BOF, IOF, Vlaamse, lokale, en federale overheidsmiddelen)PNP'sHoger onderwijs (Tetra, PWO, ...)Buitenland (ondernemingen, EU-middelen, en middelen van internationale organisaties)
HERD gewest14,96%69,21%1,01%7,02%7,80%
Universiteiten15,42%69,34%0,95%6,73%7,56%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra13,81%46,47%2,81%20,32%16,59%
Hogescholen6,38%80,79%1,06%4,58%7,19%
GOVERD7,35%43,61%0,34%0,57%48,12%
PNP4,37%26,29%11,54%0,00%57,80%
Totaal nonBERD gewest12,40%58,15%0,85%4,19%24,40%
BERD collectieve onderzoekscentra36,35%54,66%0,39%0,27%8,34%

Tabel 4 geeft voor de publieke onderzoekscentra en het hoger onderwijs een opdeling naar wetenschapsdomein wat de O&O-uitgaven betreft voor 2017. Binnen het hoger onderwijs (HERD) vormen de medische wetenschappen het belangrijkste onderzoeksdomein, gevolgd door de natuurwetenschappen en exacte wetenschappen en de sociale wetenschappen. Ook de toegepaste wetenschappen vormen een belangrijk onderzoeksdomein. Bij de publieke onderzoekscentra (GOVERD) vormen de toegepaste wetenschappen (waaronder o.a. IMEC en VITO ressorteren) het belangrijkste onderzoeksdomein wat de O&O-uitgaven betreft, gevolgd door de natuurwetenschappen en exacte wetenschappen (waaronder o.a. het VIB ressorteert).

Tabel 4. O&O-uitgaven volgens wetenschapsdomein als % van het totaal van de uitvoeringssector in 2017

Natuurwetenschappen en exacte wetenschappenToegepaste wetenschappenMedische wetenschappenLandbouwwetenschappenSociale wetenschappenHumane wetenschappen
HERD gewest16,58%16,56%30,80%9,88%17,84%8,35%
GOVERD12,60%79,39%1,33%5,18%0,64%0,85%
Natuurwetenschappen en exacte wetenschappenToegepaste wetenschappenMedische wetenschappenLandbouwwetenschappenSociale wetenschappenHumane wetenschappen
HERD gewest16,58%16,56%30,80%9,88%17,84%8,35%
GOVERD12,60%79,39%1,33%5,18%0,64%0,85%
Natuurwetenschappen en exacte wetenschappenToegepaste wetenschappenMedische wetenschappenLandbouwwetenschappenSociale wetenschappenHumane wetenschappen
HERD gewest16,58%16,56%30,80%9,88%17,84%8,35%
GOVERD12,60%79,39%1,33%5,18%0,64%0,85%

Tabel 5 geeft voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra een berekening van publieke en private financiering in 2017. Ruim 70% van de O&O-uitgaven van de non-profit zijn gefinancierd door publieke financieringsmiddelen. De binnenlandse financieringsmiddelen zijn voornamelijk publieke middelen en de buitenlandse financieringsmiddelen voornamelijk private middelen. De GOVERD (O&O-uitgaven van de publieke onderzoekscentra) wordt bijna voor de helft gefinancierd door private onderzoeksmiddelen en de buitenlandse private financieringsmiddelen vormen een zeer belangrijke financieringsbron. De O&O-uitgaven van het hoger onderwijs (HERD) worden voor ruim 15% gefinancierd door private financieringsmiddelen.

Tabel 5. Private versus publieke financiering in de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra voor 2017

Totale O&O uitgavenBinnenland (Belgische ondernemingen + overheid + PNP + hoger onderwijs)Buitenland (buitenlandse ondernemingen, EU-middelen, en internationale middelen)
PrivaatPubliekPrivaatPubliekPrivaatPubliek
HERD gewest15,45%84,55%16,23%83,77%5,90%94,10%
GOVERD44,95%55,05%14,17%85,83%78,13%21,87%
PNP27,71%72,29%10,35%89,65%40,39%59,61%
Totaal nonBERD gewest27,90%72,10%16,41%83,59%63,53%36,47%
BERD collectieve onderzoekscentra37,56%62,44%39,65%60,35%14,52%85,48%
Totale O&O uitgavenBinnenland (Belgische ondernemingen + overheid + PNP + hoger onderwijs)Buitenland (buitenlandse ondernemingen, EU-middelen, en internationale middelen)
PrivaatPubliekPrivaatPubliekPrivaatPubliek
HERD gewest15,45%84,55%16,23%83,77%5,90%94,10%
GOVERD44,95%55,05%14,17%85,83%78,13%21,87%
PNP27,71%72,29%10,35%89,65%40,39%59,61%
Totaal nonBERD gewest27,90%72,10%16,41%83,59%63,53%36,47%
BERD collectieve onderzoekscentra37,56%62,44%39,65%60,35%14,52%85,48%
Totale O&O uitgavenBinnenland (Belgische ondernemingen + overheid + PNP + hoger onderwijs)Buitenland (buitenlandse ondernemingen, EU-middelen, en internationale middelen)
PrivaatPubliekPrivaatPubliekPrivaatPubliek
HERD gewest15,45%84,55%16,23%83,77%5,90%94,10%
GOVERD44,95%55,05%14,17%85,83%78,13%21,87%
PNP27,71%72,29%10,35%89,65%40,39%59,61%
Totaal nonBERD gewest27,90%72,10%16,41%83,59%63,53%36,47%
BERD collectieve onderzoekscentra37,56%62,44%39,65%60,35%14,52%85,48%