2.3.1O&O-uitgaven

Tabel 1a en Tabel 1b geven voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra een evolutie van de O&O-uitgaven tussen 2005 en 2015 (voltijdse eenheden) weer. De totale O&O-uitgaven van de non-profit (gewestbenadering) bedroegen 1,93 miljard euro in 2015, een stijging van ongeveer 25% ten opzichte van 2010. De O&O-uitgaven van het hoger onderwijs (HERD) kwamen op 1,17 miljard euro, en de O&O-uitgaven van de publieke onderzoekscentra (GOVERD) op 745 miljoen euro. Het aandeel van het hoger onderwijs in de totale non-profit sector bedraagt 60% en dat van de publieke onderzoekscentra ongeveer 38%. De O&O-uitgaven van de GOVERD zijn sterker gestegen dan die voor de HERD tussen 2010 en 2015.

Tabel 1a. Totale O&O-uitgaven in de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra (2005-2009)

20052006200720082009
HERD gewest€667.511.803€689.971.062€740.600.356€819.942.160€904.195.893
Universiteiten€619.723.265€631.443.493€668.210.899€738.946.800€809.025.382
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€24.190.608€25.780.072€29.374.811€29.746.705€30.544.994
Hogescholen€23.597.930€32.747.497€43.014.646€51.248.654€64.625.517
HERD gemeenschap€738.374.126€741.235.995€796.537.756€914.145.179€1.013.683.355
Universiteiten€681.287.270€673.324.785€712.870.375€824.734.405€907.979.759
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€24.190.608€25.780.072€29.374.811€29.746.705€30.544.994
Hogescholen€32.896.248€42.131.139€54.292.569€59.664.068€75.158.602
GOVERD€410.317.338€413.976.170€450.529.034€491.072.292€517.425.017
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€17.901.498€19.421.724€19.956.067€24.640.331€31.687.572
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€359.608.785€360.429.464€396.009.799€430.342.380€449.560.776
Lagere overheden€1.768.639€2.532.652€2.395.341€2.477.474€2.582.757
Buitenlandse overheden€31.038.416€31.592.330€32.167.827€33.612.107€33.593.911
PNP€7.086.355€6.987.003€7.870.056€8.174.414€9.234.402
Totaal nonBERD gewest€1.084.915.496€1.110.934.235€1.198.999.446€1.319.188.866€1.430.855.312
Totaal nonBERD gemeenschap€1.155.777.819€1.162.199.168€1.254.936.846€1.413.391.884€1.540.342.774
BERD collectieve onderzoekscentra€44.485.564€42.793.105€49.472.181€44.374.202€48.148.702
20052006200720082009
HERD gewest€667.511.803€689.971.062€740.600.356€819.942.160€904.195.893
Universiteiten€619.723.265€631.443.493€668.210.899€738.946.800€809.025.382
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€24.190.608€25.780.072€29.374.811€29.746.705€30.544.994
Hogescholen€23.597.930€32.747.497€43.014.646€51.248.654€64.625.517
HERD gemeenschap€738.374.126€741.235.995€796.537.756€914.145.179€1.013.683.355
Universiteiten€681.287.270€673.324.785€712.870.375€824.734.405€907.979.759
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€24.190.608€25.780.072€29.374.811€29.746.705€30.544.994
Hogescholen€32.896.248€42.131.139€54.292.569€59.664.068€75.158.602
GOVERD€410.317.338€413.976.170€450.529.034€491.072.292€517.425.017
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€17.901.498€19.421.724€19.956.067€24.640.331€31.687.572
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€359.608.785€360.429.464€396.009.799€430.342.380€449.560.776
Lagere overheden€1.768.639€2.532.652€2.395.341€2.477.474€2.582.757
Buitenlandse overheden€31.038.416€31.592.330€32.167.827€33.612.107€33.593.911
PNP€7.086.355€6.987.003€7.870.056€8.174.414€9.234.402
Totaal nonBERD gewest€1.084.915.496€1.110.934.235€1.198.999.446€1.319.188.866€1.430.855.312
Totaal nonBERD gemeenschap€1.155.777.819€1.162.199.168€1.254.936.846€1.413.391.884€1.540.342.774
BERD collectieve onderzoekscentra€44.485.564€42.793.105€49.472.181€44.374.202€48.148.702
20052006200720082009
HERD gewest€667.511.803€689.971.062€740.600.356€819.942.160€904.195.893
Universiteiten€619.723.265€631.443.493€668.210.899€738.946.800€809.025.382
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€24.190.608€25.780.072€29.374.811€29.746.705€30.544.994
Hogescholen€23.597.930€32.747.497€43.014.646€51.248.654€64.625.517
HERD gemeenschap€738.374.126€741.235.995€796.537.756€914.145.179€1.013.683.355
Universiteiten€681.287.270€673.324.785€712.870.375€824.734.405€907.979.759
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€24.190.608€25.780.072€29.374.811€29.746.705€30.544.994
Hogescholen€32.896.248€42.131.139€54.292.569€59.664.068€75.158.602
GOVERD€410.317.338€413.976.170€450.529.034€491.072.292€517.425.017
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€17.901.498€19.421.724€19.956.067€24.640.331€31.687.572
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€359.608.785€360.429.464€396.009.799€430.342.380€449.560.776
Lagere overheden€1.768.639€2.532.652€2.395.341€2.477.474€2.582.757
Buitenlandse overheden€31.038.416€31.592.330€32.167.827€33.612.107€33.593.911
PNP€7.086.355€6.987.003€7.870.056€8.174.414€9.234.402
Totaal nonBERD gewest€1.084.915.496€1.110.934.235€1.198.999.446€1.319.188.866€1.430.855.312
Totaal nonBERD gemeenschap€1.155.777.819€1.162.199.168€1.254.936.846€1.413.391.884€1.540.342.774
BERD collectieve onderzoekscentra€44.485.564€42.793.105€49.472.181€44.374.202€48.148.702

Bron: EWI, Belspo, en CFS-STAT.

Tabel 1b. Totale O&O-uitgaven in de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra (2010-2015)

201020112012201320142015% groei 2010-2015
HERD gewest€983.592.552€1.032.360.627€1.068.817.853€1.135.620.099€1.122.433.483€1.166.899.77718,6%
Universiteiten€873.359.614€915.775.183€962.017.359€1.029.389.962€1.039.474.242€1.084.500.871
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197
Hogescholen€75.384.643€80.411.974€71.396.678€70.660.668€47.290.042€47.399.710
HERD gemeenschap€1.097.577.819€1.148.877.698€1.190.722.666€1.261.404.653€1.244.195.205€1.291.145.63917,6%
Universiteiten€975.945.333€1.018.925.708€1.073.037.424€1.144.392.613€1.158.782.026€1.206.622.276
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197
Hogescholen€86.784.191€93.778.520€82.281.425€81.442.572€49.743.980€49.524.167
GOVERD€548.676.673€572.220.437€635.162.111€652.263.541€683.837.191€745.439.32735,9%
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€34.031.431€36.765.208€47.135.031€48.069.270€45.626.056€46.219.721
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€477.527.500€497.445.462€550.654.520€565.121.480€593.536.750€657.572.653
Lagere overheden€2.788.314€2.468.151€1.830.945€3.531.174€9.011.928€5.785.462
Buitenlandse overheden€34.329.429€35.541.616€35.541.616€35.541.616€35.662.457€35.861.491
PNP€9.284.314€9.655.445€15.560.405€15.462.322€21.992.540€21.966.102136,6%
Totaal nonBERD gewest€1.541.553.540€1.614.236.509€1.719.540.369€1.803.345.961€1.828.263.214€1.934.305.20525,5%
Totaal nonBERD gemeenschap€1.655.538.807€1.730.753.580€1.841.445.181€1.929.130.516€1.950.024.936€2.058.551.06824,3%
BERD collectieve onderzoekscentra€53.878.897€57.122.096€64.365.662€68.598.285€64.365.662€66.191.55622,9%
201020112012201320142015% groei 2010-2015
HERD gewest€983.592.552€1.032.360.627€1.068.817.853€1.135.620.099€1.122.433.483€1.166.899.77718,6%
Universiteiten€873.359.614€915.775.183€962.017.359€1.029.389.962€1.039.474.242€1.084.500.871
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197
Hogescholen€75.384.643€80.411.974€71.396.678€70.660.668€47.290.042€47.399.710
HERD gemeenschap€1.097.577.819€1.148.877.698€1.190.722.666€1.261.404.653€1.244.195.205€1.291.145.63917,6%
Universiteiten€975.945.333€1.018.925.708€1.073.037.424€1.144.392.613€1.158.782.026€1.206.622.276
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197
Hogescholen€86.784.191€93.778.520€82.281.425€81.442.572€49.743.980€49.524.167
GOVERD€548.676.673€572.220.437€635.162.111€652.263.541€683.837.191€745.439.32735,9%
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€34.031.431€36.765.208€47.135.031€48.069.270€45.626.056€46.219.721
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€477.527.500€497.445.462€550.654.520€565.121.480€593.536.750€657.572.653
Lagere overheden€2.788.314€2.468.151€1.830.945€3.531.174€9.011.928€5.785.462
Buitenlandse overheden€34.329.429€35.541.616€35.541.616€35.541.616€35.662.457€35.861.491
PNP€9.284.314€9.655.445€15.560.405€15.462.322€21.992.540€21.966.102136,6%
Totaal nonBERD gewest€1.541.553.540€1.614.236.509€1.719.540.369€1.803.345.961€1.828.263.214€1.934.305.20525,5%
Totaal nonBERD gemeenschap€1.655.538.807€1.730.753.580€1.841.445.181€1.929.130.516€1.950.024.936€2.058.551.06824,3%
BERD collectieve onderzoekscentra€53.878.897€57.122.096€64.365.662€68.598.285€64.365.662€66.191.55622,9%
201020112012201320142015% groei 2010-2015
HERD gewest€983.592.552€1.032.360.627€1.068.817.853€1.135.620.099€1.122.433.483€1.166.899.77718,6%
Universiteiten€873.359.614€915.775.183€962.017.359€1.029.389.962€1.039.474.242€1.084.500.871
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197
Hogescholen€75.384.643€80.411.974€71.396.678€70.660.668€47.290.042€47.399.710
HERD gemeenschap€1.097.577.819€1.148.877.698€1.190.722.666€1.261.404.653€1.244.195.205€1.291.145.63917,6%
Universiteiten€975.945.333€1.018.925.708€1.073.037.424€1.144.392.613€1.158.782.026€1.206.622.276
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra€34.848.296€36.173.470€35.403.817€35.569.469€35.669.199€34.999.197
Hogescholen€86.784.191€93.778.520€82.281.425€81.442.572€49.743.980€49.524.167
GOVERD€548.676.673€572.220.437€635.162.111€652.263.541€683.837.191€745.439.32735,9%
Federale overheidsinstellingen gelegen in het Vlaams Gewest€34.031.431€36.765.208€47.135.031€48.069.270€45.626.056€46.219.721
Vlaamse Gemeenschap + Vlaams Gewest€477.527.500€497.445.462€550.654.520€565.121.480€593.536.750€657.572.653
Lagere overheden€2.788.314€2.468.151€1.830.945€3.531.174€9.011.928€5.785.462
Buitenlandse overheden€34.329.429€35.541.616€35.541.616€35.541.616€35.662.457€35.861.491
PNP€9.284.314€9.655.445€15.560.405€15.462.322€21.992.540€21.966.102136,6%
Totaal nonBERD gewest€1.541.553.540€1.614.236.509€1.719.540.369€1.803.345.961€1.828.263.214€1.934.305.20525,5%
Totaal nonBERD gemeenschap€1.655.538.807€1.730.753.580€1.841.445.181€1.929.130.516€1.950.024.936€2.058.551.06824,3%
BERD collectieve onderzoekscentra€53.878.897€57.122.096€64.365.662€68.598.285€64.365.662€66.191.55622,9%

Bron: EWI, Belspo, en CFS-STAT.

Tabel 2 geeft een opdeling van de O&O-uitgaven volgens kostensoort in 2015 voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra. 57% van de O&O-uitgaven in de non-profit sector zijn personeelskosten, ongeveer een derde zijn werkingskosten, en 10% zijn investeringen. De personeelskosten voor het hoger onderwijs (HERD) liggen hoger dan voor de publieke onderzoekscentra (GOVERD). De personeelskosten maken bij de GOVERD minder dan de helft uit van de O&O-uitgaven voor deze sector. De werkingskosten liggen voor deze sector ook duidelijk hoger dan bij de andere sectoren.

Tabel 2. O&O-uitgaven volgens kostensoort als % van het totaal van de uitvoeringssector in 2015

PersoneelWerkingInvesteringen
HERD gewest62,9%29,1%8,0%
Universiteiten62,1%29,5%8,5%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra61,7%36,7%1,6%
Hogescholen83,3%13,7%3,0%
GOVERD47,4%38,3%14,3%
PNP66,0%23,5%10,5%
Totaal nonBERD gewest57,0%32,5%10,5%
BERD collectieve onderzoekscentra65,8%27,1%7,1%
PersoneelWerkingInvesteringen
HERD gewest62,9%29,1%8,0%
Universiteiten62,1%29,5%8,5%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra61,7%36,7%1,6%
Hogescholen83,3%13,7%3,0%
GOVERD47,4%38,3%14,3%
PNP66,0%23,5%10,5%
Totaal nonBERD gewest57,0%32,5%10,5%
BERD collectieve onderzoekscentra65,8%27,1%7,1%
PersoneelWerkingInvesteringen
HERD gewest62,9%29,1%8,0%
Universiteiten62,1%29,5%8,5%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra61,7%36,7%1,6%
Hogescholen83,3%13,7%3,0%
GOVERD47,4%38,3%14,3%
PNP66,0%23,5%10,5%
Totaal nonBERD gewest57,0%32,5%10,5%
BERD collectieve onderzoekscentra65,8%27,1%7,1%

Tabel 3 geeft voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra een opdeling van de O&O-uitgaven volgens financieringsbron in 2015. De overheid financiert meer dan de helft (59%) van de O&O-uitgaven uit de non-profit sector, terwijl ook een kwart van de financiële onderzoeksmiddelen een buitenlandse herkomst heeft. Ook de binnenlandse ondernemingen vormen een belangrijke financieringsbron. Binnenlandse ondernemingen en overheden zijn de belangrijkste financieringsbronnen voor het hoger onderwijs (HERD), terwijl voor de publieke onderzoekscentra (GOVERD) het buitenland en overheden de helft uitmaken van de middelen die voor O&O gebruikt worden in deze sector.

Tabel 3. O&O-uitgaven volgens financieringsbron als % van het totaal van de uitvoeringssector in 2015

Binnenlandse ondernemingenOverheden (BOF, IOF, Vlaamse, lokale, en federale overheidsmiddelen)PNP'sHoger onderwijs (Tetra, PWO, ...)Buitenland (ondernemingen, EU-middelen, en middelen van internationale organisaties)
HERD gewest17,0%71,8%0,8%2,4%7,9%
Universiteiten17,6%72,6%0,7%1,3%7,9%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra14,2%48,0%4,8%21,7%11,4%
Hogescholen6,8%72,7%0,4%12,7%7,4%
GOVERD7,1%40,2%0,5%0,3%51,9%
PNP1,8%28,0%15,0%0,0%55,2%
Totaal nonBERD gewest13,0%59,1%0,9%1,6%25,4%
BERD collectieve onderzoekscentra39,8%54,0%0,4%0,0%5,8%
Binnenlandse ondernemingenOverheden (BOF, IOF, Vlaamse, lokale, en federale overheidsmiddelen)PNP'sHoger onderwijs (Tetra, PWO, ...)Buitenland (ondernemingen, EU-middelen, en middelen van internationale organisaties)
HERD gewest17,0%71,8%0,8%2,4%7,9%
Universiteiten17,6%72,6%0,7%1,3%7,9%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra14,2%48,0%4,8%21,7%11,4%
Hogescholen6,8%72,7%0,4%12,7%7,4%
GOVERD7,1%40,2%0,5%0,3%51,9%
PNP1,8%28,0%15,0%0,0%55,2%
Totaal nonBERD gewest13,0%59,1%0,9%1,6%25,4%
BERD collectieve onderzoekscentra39,8%54,0%0,4%0,0%5,8%
Binnenlandse ondernemingenOverheden (BOF, IOF, Vlaamse, lokale, en federale overheidsmiddelen)PNP'sHoger onderwijs (Tetra, PWO, ...)Buitenland (ondernemingen, EU-middelen, en middelen van internationale organisaties)
HERD gewest17,0%71,8%0,8%2,4%7,9%
Universiteiten17,6%72,6%0,7%1,3%7,9%
Zelfstandige universitaire onderzoekcentra14,2%48,0%4,8%21,7%11,4%
Hogescholen6,8%72,7%0,4%12,7%7,4%
GOVERD7,1%40,2%0,5%0,3%51,9%
PNP1,8%28,0%15,0%0,0%55,2%
Totaal nonBERD gewest13,0%59,1%0,9%1,6%25,4%
BERD collectieve onderzoekscentra39,8%54,0%0,4%0,0%5,8%

Tabel 4 geeft voor de publieke onderzoekscentra en het hoger onderwijs een opdeling naar wetenschapsdomein wat de O&O-uitgaven betreft voor 2015. Binnen het hoger onderwijs (HERD) vormen de medische wetenschappen het belangrijkste onderzoeksdomein, gevolgd door de natuurwetenschappen en exacte wetenschappen en de sociale wetenschappen. Ook de toegepaste wetenschappen vormen een belangrijk onderzoeksdomein. Bij de publieke onderzoekscentra (GOVERD) vormen de toegepaste wetenschappen (o.a. via Imec en Vito) het belangrijkste onderzoeksdomein wat de O&O-uitgaven betreft, gevolgd door de natuurwetenschappen en exacte wetenschappen (o.a. via het VIB).

Tabel 4. O&O-uitgaven volgens wetenschapsdomein als % van het totaal van de uitvoeringssector in 2015

Natuurwetenschappen en exacte wetenschappenToegepaste wetenschappenMedische wetenschappenLandbouwwetenschappenSociale wetenschappenHumane wetenschappen
HERD gewest18,2%15,1%31,6%9,5%17,7%7,9%
GOVERD18,1%71,6%0,8%6,4%1,0%2,1%
Natuurwetenschappen en exacte wetenschappenToegepaste wetenschappenMedische wetenschappenLandbouwwetenschappenSociale wetenschappenHumane wetenschappen
HERD gewest18,2%15,1%31,6%9,5%17,7%7,9%
GOVERD18,1%71,6%0,8%6,4%1,0%2,1%
Natuurwetenschappen en exacte wetenschappenToegepaste wetenschappenMedische wetenschappenLandbouwwetenschappenSociale wetenschappenHumane wetenschappen
HERD gewest18,2%15,1%31,6%9,5%17,7%7,9%
GOVERD18,1%71,6%0,8%6,4%1,0%2,1%

Tabel 5 geeft voor de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra een berekening van publieke en private financiering in 2015. Ruim 70% van de O&O-uitgaven van de non-profit zijn gefinancierd door publieke financieringsmiddelen. De binnenlandse financieringsmiddelen zijn voornamelijk publieke middelen en de buitenlandse financieringsmiddelen voornamelijk private middelen. De GOVERD (O&O-uitgaven van de publieke onderzoekscentra) wordt bijna voor de helft gefinancierd door private onderzoeksmiddelen en de buitenlandse private financieringsmiddelen vormen een zeer belangrijke financieringsbron. De O&O-uitgaven van het hoger onderwijs (HERD) worden voor ongeveer 17% gefinancierd door private financieringsmiddelen.

Tabel 5. Private versus publieke financiering in de non-profit sector en de collectieve onderzoekscentra voor 2015

Totale O&O uitgavenBinnenland (Belgische ondernemingen + overheid + PNP + hoger onderwijs)Buitenland (buitenlandse ondernemingen, EU-middelen, en internationale middelen)
PrivaatPubliekPrivaatPubliekPrivaatPubliek
HERD gewest17,3%82,7%18,5%81,5%4,1%95,9%
GOVERD45,0%55,0%14,7%85,3%73,0%27,0%
PNP20,5%79,5%4,0%96,0%33,8%66,2%
Totaal nonBERD gewest28,0%72,0%17,5%82,5%59,1%40,9%
BERD collectieve onderzoekscentra41,4%58,6%42,3%57,7%27,3%72,7%
Totale O&O uitgavenBinnenland (Belgische ondernemingen + overheid + PNP + hoger onderwijs)Buitenland (buitenlandse ondernemingen, EU-middelen, en internationale middelen)
PrivaatPubliekPrivaatPubliekPrivaatPubliek
HERD gewest17,3%82,7%18,5%81,5%4,1%95,9%
GOVERD45,0%55,0%14,7%85,3%73,0%27,0%
PNP20,5%79,5%4,0%96,0%33,8%66,2%
Totaal nonBERD gewest28,0%72,0%17,5%82,5%59,1%40,9%
BERD collectieve onderzoekscentra41,4%58,6%42,3%57,7%27,3%72,7%
Totale O&O uitgavenBinnenland (Belgische ondernemingen + overheid + PNP + hoger onderwijs)Buitenland (buitenlandse ondernemingen, EU-middelen, en internationale middelen)
PrivaatPubliekPrivaatPubliekPrivaatPubliek
HERD gewest17,3%82,7%18,5%81,5%4,1%95,9%
GOVERD45,0%55,0%14,7%85,3%73,0%27,0%
PNP20,5%79,5%4,0%96,0%33,8%66,2%
Totaal nonBERD gewest28,0%72,0%17,5%82,5%59,1%40,9%
BERD collectieve onderzoekscentra41,4%58,6%42,3%57,7%27,3%72,7%