3.1.1 Instroom in het Vlaamse hoger onderwijs

In het academiejaar 2017-2018 stroomden 47.965 generatiestudenten in het Vlaamse hoger onderwijs in. Meer dan de helft van deze generatiestudenten (26.538 generatiestudenten of 55,33%) startte een professionele bacheloropleiding aan een hogeschool. De academische opleidingen trokken 44,67% (of 21.427 generatiestudenten) aan van het totale aantal generatiestudenten. Van deze laatste groep van generatiestudenten stroomden 20.242 studenten (of 94,47%) in in een academische opleiding aan een universiteit en 1.185 studenten (of 5,53%) in een academische opleiding aan een hogeschool (1.096 generatiestudenten in een kunstopleiding en 89 in de Hogere Zeevaartschool). Met ingang van het academiejaar 2013-2014 zijn de vroegere academisch gerichte hogeschoolopleidingen geïntegreerd in de universiteiten. De enige uitzonderingen hierop zijn 1) de academische kunstopleidingen, zijnde de opleidingen in de studiegebieden Muziek en podiumkunsten en Audiovisuele en beeldende kunst die binnen een hogeschool ondergebracht zijn in een School of Arts en 2) de opleidingen in het studiegebied Nautische wetenschappen aangeboden door de Hogere Zeevaartschool.

Figuur 1 geeft de evolutie weer van het aantal generatiestudenten over de periode 2008-2009 tot en met 2017-2018, opgesplitst naar professionele bacheloropleidingen (PBA), academische bacheloropleidingen (ABA) en totaal. Het betreft hier de actieve inschrijvingen van generatiestudenten, zijnde inschrijvingen waarvoor de student niet is uitgeschreven in de loop van het academiejaar. 
Bekeken over de gehele periode is het aantal generatiestudenten in het Vlaamse hoger onderwijs met 10,36% toegenomen (van 43.462 generatiestudenten in het academiejaar 2008-2009 naar 47.965 in 2017-2018). De grootste stijging heeft zich voorgedaan bij de professionele bacheloropleidingen (+ 14,89% of een toename van 23.099 generatiestudenten in 2008-2009 naar 26.538 in 2017-2018). Opvallend is wel dat na een jarenlange stijging het aantal generatiestudenten in de professionele bacheloropleidingen in het academiejaar 2017-2018 voor het eerst is afgenomen. In dezelfde periode kenden de academische bacheloropleidingen een toename van het aantal generatiestudenten met 5,23% (van 20.363 in 2008-2009 naar 21.427 in 2017-2018). Na een dieptepunt in het academiejaar 2013-2014 is het aantal generatiestudenten in de academische opleidingen opnieuw licht toegenomen en in het academiejaar 2017-2018 werd hier het grootste aantal generatiestudenten geteld in de beschouwde periode, namelijk 21.427.

Figuur 1. Evolutie van het aantal generatiestudenten in het hoger onderwijs

ABA PBATotaal05.00010.00015.00020.00025.00030.00035.00040.00045.00050.000Aantal generatiestudenten2008-20092009-20102010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-2018Academiejaar050001000015000200002500030000350004000045000500002008-20092009-20102010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-2018 ABA PBATotaal010.00020.00030.00040.00050.000Aantal generatiestudenten2008-20092009-20102010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-2018Academiejaar010000200003000040000500002008-20092009-20102010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-2018 ABA PBATotaal010.00020.00030.00040.00050.000Aantal generatiestudenten2008-20092009-20102010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-2018Academiejaar010000200003000040000500002008-20092009-20102010-20112011-20122012-20132013-20142014-20152015-20162016-20172017-2018

Bron: Databank Hoger Onderwijs

De verhouding van het aantal generatiestudenten in het Vlaamse hoger onderwijs ten opzichte van het aantal achttienjarigen woonachtig in Vlaanderen geeft een indicatie van de participatie aan het hoger onderwijs. De hier gehanteerde cijfers omvatten het aantal achttienjarigen in het Vlaams Gewest + 50% van het aantal achttienjarigen woonachtig in het Brussels Gewest. Globaal genomen kan men stellen dat meer dan de 65% van de achttienjarigen een kans waagt in het hoger onderwijs: in het academiejaar 2017-2018 was de verhouding van het totaal aantal generatiestudenten in het Vlaamse hoger onderwijs ten opzichte van het aantal achttienjarigen 66,24%. In het academiejaar 2008-2009 bedroeg deze relatieve deelname aan het hoger onderwijs 56,39%. De toename is enerzijds te wijten aan de toename van het aantal generatiestudenten en anderzijds aan de afname van het aantal achttienjarigen. 

Opgesplitst naar professionele en academische bacheloropleidingen bedroeg in het academiejaar 2017-2018 de verhouding van het aantal generatiestudenten ten opzichte van het aantal Vlaamse achttienjarigen voor de professionele bacheloropleidingen 36,65% en voor de academische bacheloropleidingen 29,59%. 

Bij de professionele bacheloropleidingen koos in het academiejaar 2017-2018 bijna een derde van het aantal generatiestudenten (32,01% of 8.495 generatiestudenten) voor een opleiding in het studiegebied Handelswetenschappen en bedrijfskunde. Het studiegebied Gezondheidszorg staat op de tweede plaats voor het aantrekken van generatiestudenten (4.605 in 2017-2018), gevolgd door het studiegebied Onderwijs (4.098 generatiestudenten in 2017-2018). Het studiegebied Gezondheidszorg kende een groei tot en met het academiejaar 2016-2017, in het academiejaar 2017-2018 nam het aantal generatiestudenten voor het eerst af (van 4.984 in 2016-2017 naar 4.605 in 2017-2018). In het studiegebied Onderwijs zet de daling van het aantal generatiestudenten, ingezet in het academiejaar 2011-2012, zich verder: terwijl in het academiejaar 2010-2011 nog 5.787 generatiestudenten instroomden in dit studiegebied, was dit aantal afgenomen tot 4.098 in 2017-2018. 

Figuur 2 geeft voor de professionele bacheloropleidingen de studiegebieden weer met meer dan 1.000 generatiestudenten, en dit zowel voor het academiejaar 2008-2009 als voor 2017-2018.

Van de generatiestudenten die in het academiejaar 2017-2018 instroomden in een academische bacheloropleiding kozen 2.337 studenten (of 11,55%) voor een opleiding in het studiegebied Rechten, notariaat en criminologische wetenschappen. Het studiegebied Economische en toegepaste economische wetenschappen is het tweede populairste studiegebied: in 2017-2018 kozen 1.938 generatiestudenten (of 9,57%) voor een opleiding in dit studiegebied. Het studiegebied Industriële wetenschappen en technologie komt op de derde plaats en trok in het academiejaar 2017-2018 1.739 generatiestudenten  aan (= 8,59% van het aantal generatiestudenten in een academische bacheloropleiding).

Figuur 2. Generatiestudenten in professionele bacheloropleidingen in studiegebieden met meer dan 1.000 generatiestudenten

2008-20092017-201801.0002.0003.0004.0005.0006.0007.0008.0009.000Aantal generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technol.OnderwijsSociaal-agogisch werkStudiegebieden0100020003000400050006000700080009000GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technol.OnderwijsSociaal-agogisch werk 2008-20092017-201802.0004.0006.0008.000Aantal generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technol.OnderwijsSociaal-agogisch werkStudiegebieden02000400060008000GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technol.OnderwijsSociaal-agogisch werk 2008-20092017-201802.0004.0006.0008.000Aantal generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technol.OnderwijsSociaal-agogisch werkStudiegebieden02000400060008000GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technol.OnderwijsSociaal-agogisch werk

Bron: Databank Hoger Onderwijs

Figuur 3 geeft voor de academische bacheloropleidingen de studiegebieden weer met meer dan 1.000 generatiestudenten, en dit zowel voor het academiejaar 2008-2009 als voor 2017-2018.

Figuur 3. Generatiestudenten in academische bacheloropleidingen in studiegebieden met meer dan 1.000 generatiestudenten

2008-20092017-201802004006008001.0001.2001.4001.6001.8002.0002.2002.400Aantal generatiestudentenBewegings- en revalidatiewetEconomische weten TEWHandelswet en bedrijfskundeIndustriële wet en technologiePolitieke en sociale wetPsychologie en pedag wetRechten, notariaat en crimwetToegepaste wetenschappenWetenschappenStudiegebieden020040060080010001200140016001800200022002400Bewegings- en revalidatiewetEconomische weten TEWHandelswet en bedrijfskundeIndustriële wet en technologiePolitieke en sociale wetPsychologie en pedag wetRechten, notariaat en crimwetToegepaste wetenschappenWetenschappen 2008-20092017-201805001.0001.5002.000Aantal generatiestudentenBewegings- en revalidatiewetEconomische weten TEWHandelswet en bedrijfskundeIndustriële wet en technologiePolitieke en sociale wetPsychologie en pedag wetRechten, notariaat en crimwetToegepaste wetenschappenWetenschappenStudiegebieden0500100015002000Bewegings- en revalidatiewetEconomische weten TEWHandelswet en bedrijfskundeIndustriële wet en technologiePolitieke en sociale wetPsychologie en pedag wetRechten, notariaat en crimwetToegepaste wetenschappenWetenschappen 2008-20092017-201805001.0001.5002.000Aantal generatiestudentenBewegings- en revalidatiewetEconomische weten TEWHandelswet en bedrijfskundeIndustriële wet en technologiePolitieke en sociale wetPsychologie en pedag wetRechten, notariaat en crimwetToegepaste wetenschappenWetenschappenStudiegebieden0500100015002000Bewegings- en revalidatiewetEconomische weten TEWHandelswet en bedrijfskundeIndustriële wet en technologiePolitieke en sociale wetPsychologie en pedag wetRechten, notariaat en crimwetToegepaste wetenschappenWetenschappen

Bron: Databank Hoger Onderwijs

Tabel 1 geeft voor de generatiestudenten in het academiejaar 2017-2018 het aantal inschrijvingen weer in de STEM-richtingen en de niet STEM-richtingen, en dit zowel voor de professionele bacheloropleidingen (PBA) als voor de academische bacheloropleidingen (ABA). De indeling van studierichtingen naar STEM/ zorg-STEM/ lichte STEM/ niet-STEM is gebaseerd op de definitie en classificatie uit de VRWI studie “Kiezen voor Stem. De keuze van jongeren voor technische en wetenschappelijke studies” van Van den Berghe, W & D. De Maertelaere (2012) (VRWI studiereeks 25). Het aandeel van de generatiestudenten in de STEM-richtingen ten opzichte van het totaal aantal generatiestudenten is in vergelijking met het academiejaar 2015-2016 lichtjes toegenomen. In het academiejaar 2017-2018 bedroeg voor de professionele bacheloropleidingen het aandeel van de generatiestudenten in de STEM-richtingen 26,64% (tegenover 26,25 in 2015-2016) en voor de academische bacheloropleidingen 34,45% (31,13% in 2015-2016).

Tabel 1. Inschrijvingen in het academiejaar 2017-2018 van de generatiestudenten in STEM en niet-STEM studierichtingen

Aantal inschrijvingenAantal STEMAantal Zorg STEMAantal Lichte STEMAantal Niet- STEM% STEM HO
PBA26.5387.0644.0133915.42226,64%
ABA21.4277.3813.0411.2149.79134,45%
Totaal47.96514.4457.0541.25325.21330,12%
Aantal inschrijvingenAantal STEMAantal Zorg STEMAantal Lichte STEMAantal Niet- STEM% STEM HO
PBA26.5387.0644.0133915.42226,64%
ABA21.4277.3813.0411.2149.79134,45%
Totaal47.96514.4457.0541.25325.21330,12%
Aantal inschrijvingenAantal STEMAantal Zorg STEMAantal Lichte STEMAantal Niet- STEM% STEM HO
PBA26.5387.0644.0133915.42226,64%
ABA21.4277.3813.0411.2149.79134,45%
Totaal47.96514.4457.0541.25325.21330,12%

Bron: Databank Hoger Onderwijs

Van de generatiestudenten die in het academiejaar 2017-2018 instroomden in het Vlaamse hoger onderwijs zijn er ongeveer 55% vrouwelijke studenten en 45% mannelijke studenten. Deze verhouding is de laatste 10 jaar ongeveer constant gebleven. In de professionele bacheloropleidingen ligt het aandeel vrouwelijke generatiestudenten hoger dan in de academische bacheloropleidingen, namelijk 55.98% tegenover 53,16% in 2017-2018. De verhouding vrouwelijke generatiestudenten ten opzichte van het aantal vrouwelijke achttienjarigen woonachtig in Vlaanderen bedroeg in het academiejaar 2017-2018 74,19%, voor de mannelijke generatiestudenten ten opzichte van het aantal mannelijke achttienjarige was dit percentage 58,62%. Er participeren derhalve beduidend meer vrouwelijke achttienjarigen aan het hoger onderwijs dan mannelijke.  

Figuur 4, die zowel voor de professionele als voor de academische opleidingen de genderverhouding voor de studiegebieden met het grootst aantal generatiestudenten in het academiejaar 2017-2018 weergeeft, geeft duidelijk aan dat er op het gebied van gender grote verschillen tussen de studiegebieden bestaan. Bij de professionele bacheloropleidingen trokken de studiegebieden Gezondheidszorg, Onderwijs en Sociaal-agogisch werk hoofdzakelijk vrouwelijke generatiestudenten aan. In het studiegebied Industriële wetenschappen stroomden overwegend mannelijke generatiestudenten in. Ook bij de academische opleidingen zijn er grote verschillen in de man/vrouw verhouding tussen de studiegebieden. Zo trokken de studiegebieden Industriële wetenschappen en technologie, Toegepaste wetenschappen en Wetenschappen een overwegend mannelijk studentenpubliek aan. In het studiegebied Psychologie en pedagogische wetenschappen stroomden overwegend vrouwelijke generatiestudenten in.

Figuur 4. Genderverhouding generatiestudenten 2017-2018

MannenVrouwen0%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%Genderverhouding generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Economische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelorsStudiegebieden0102030405060708090100GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Economische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelors MannenVrouwen0%20%40%60%80%100%Genderverhouding generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Economische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelorsStudiegebieden020406080100GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Economische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelors MannenVrouwen0%20%40%60%80%100%Genderverhouding generatiestudentenGezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Economische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelorsStudiegebieden020406080100GezondheidszorgHandelswet. en bedrijfskundeIndustriële wet. en technologieOnderwijsSociaal-agogisch werkTotaal professionele bachelorsBewegings- en revalidatiewet.Economische wet.en TEWPolitieke en sociale wetenschappenPsychologie en pedagogische wet.Rechten. notariaat en criminologische wet.Toegepaste wetenschappenWetenschappenTotaal academische bachelors

Bron: Databank Hoger Onderwijs